علی علیه السلام و زیباترین ها

مقدمه:

از زیبائی های دین و معصومین علیهم السلام علیرغم اینکه مورد علاقه و استقبال جامعه بخصوص نسل جوان می باشد، کمتر به آن پرداخته شده است. با وجود اینکه میل به زیبائی ها ، فطری و خدادادی است و انسانها به اقتضای این میل فطری در سنین مختلف در کارها و در هر انتخابی به دنبال زیباترین هستند بنابراین بدیهی است که اگر برای این میل فطری الگوهای جامعی طرح شود، پذیرش این الگوها با شدت و قوت بیشتری صورت می پذیرد. اینکه الگوها چگونه شدند و استفاده از الگوها چگونه باید باشد سوال مهمی است که باید به آن پاسخ داده شود.

مقاطع عمر هر انسانی به سه بخش عمده تقسیم می شوند:

الف- دوران ضعف نخست که دوران ناتوانی و یا پیدایش توانایی ها و رشد آنها می باشند.و عمدتاً نوجوانان در عالم تخیل و رویا خود را به دوران توانمندی وعده می دهند.

ب- دورا قوت و توانایی که دوران جوانی است که به دوران اوج توانمندیها و شکوفایی استعدادها نیز معرفی شده است.

ج- دوران ضعف و ناتوانی ها انسان وقتی در سراشیبی عمر قرار می گیرد که روز به روز ناتوانی او بیشر می شود و تنها حسرت عدم استفاده کافی از فرصت ها نصیب او خواهد شد.

نکته قابل توجه اینکه انسانهایی که الگو و مجمع زیبایی ها شدند. این موفقیت را مرهون استفاده بهینه از دوران قوت و توانایی، یعنی دوران جوانی می دانند. دورانی که متاسفانه برای کثیری دوران غفلت نیز می باشد. یعنی در زمانی که می تواند در اوج توانایی ها کمال استفاده را داشته باشد. با نهایت غفلت این موقعیت را از دست می دهد.

اما موضوع علی علیه السلام و زیبایی ها

1- زیبا ترین ولایت:

در عالم خلقت تاکنون ولادتی به زیبایی ولادت علی علیه السلام مشاهده نشده است و چنانچه این تولد با نحوه تولد عیسی ابن مریم علیه السلام مورد مقایسه قرار گیرد ابعاد این زیبایی بیشتر نمود پیدا می نماید. آنجا که به حضرت مریم علیها السلام خطاب شد که از بیت المقدس خارج شو و برای تغذیه به درخت خشک خرما تکیه زن(سوره مریم آیه25) ولی به فاطمه بنت اسد سلام الله علیها الهام شد که وارد خانه کعبه شود و با تناول طعام بهشتی آماده وضع حمل حضرت علی علیه السلام گردد.(سنه الهدایه ص139).

2- زیباترین نام:

بنا بر روایات متعدد نام آن حضرت، مشتق از نام خداوند است. که این دعا نیز شاهد بر این مدعا است. یا عالی بحقّ علی (بحارالانوار ج44ص245)

3- زیباترین معلم:

با وجود اختلاف سنی میان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین علیه السلام حدوداً 30سال و با وجود اینکه حضرت علی علیه السلام از لحظه تولد از پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم جدا نشده بود. اولین معلم ایشان وجود خاتم النبیین صلی الله علیه وآله و سلم است. که خود حضرت رابطه تربیتی خود و پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم را به رفتار بچه شتر نسبت به مادر تشبیه می فرماید(نهج البلاغه ص192). یعنی در همه حالات و همه رفتارها معلم و مربی ایشان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم بوده است.

4- زیباترین اسلام:

از لحاظ روانشناسی، سبقت خود نمودی از زیبایی است و تاریخ گواهی می دهد که حضرت علی علیه السلام اولین مردی بود که به آیین اسلام مشرف شد.

5- زیباترین ایثار:

بعضی قبایل عرب که طاقت و تحمل دعوت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم را نداشتند در دارالندوه به صورت دست جمعی تصمیم به قتل پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم گرفتند که از هر قبیله یک شمشیر زن تا بتواند قصه قتل و ترور را با خونبها حل کنند و کار به مخاصمه نینجامد. به خواست خداوند پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم از توطئه آگاه شدندو مامور به هجرت گردیدند لذا حضرت علی علیه السلام مامور شد برای دو کار در مکه بماند یکی خوابیدن در بستر پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم با وجود توطئه ترور و دوم ردّ امانات مردم مکه که به پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم سپرده بودند و برای این ایثار زیبای حضرت آیه نازل شد:

و مِنَ النّاسِ مَن یَشری نَفسَه اِبتِغاءَ مَرضاتِ اللهِ (سوره بقره آیه 207)

6- زیباترین اخلاق:

به خاطر فرو نشاندن خشم یکی از مواردی که انسان ها به راحتی در دام نفس اما ره شیطان قرار می گیرند زمانی است که قوه خشم و غضب آنان به جوش آمده و بر آنها مستولی می گردد. حضرت علی علیه السلام در نبرد با پهلوان نامدار عرب عمروبن عبدود در جنگ احزاب وقتی بر او مسلط شد وی نسبت به ساحت مقدس حضرت علی علیه السلام جسارت کرد ولی حضرت از روی سینه او برخاسته و در میدان مبارزه چند قدمی راه رفته بعد سر از بدنش جدا کردند وقتی علت آن از حضرت سوال کردند حضرت در پاسخ تعبیری به این مضمون مطرح فرمودند: که ترسیدم از لحظه جسارت به بعد چون امرو اسباب خشم و غضب مرا فراهم کرد ادامه نبرد من با وی به خاطر فرو نشاندن خشم باشد لذا دور میدان راه رفتم تا خشم فرو نشیند و جهادم فقط و فقط برای رضای خدا باشد این جهاد خالصانه باعث شد که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله و سلم در فضیلت این نبرد بفرمایند: لَضَربه علیَّ یومَ الخندقِ أفضَلَ من عبادهِ الثقلینِ(مستدرک حاکم ج3ص34) (کنزالعمال ج11ص632) (سنته الهدایه ص444)

7- زیباترین هشدار:

معروف است که روزی امیرالمومنین علیه السلام از کوچه عبور می کردند زنی را دیدند که کیسه ای بر دوش دارد و با خود از علی علیه السلام شکوه می کند که نان آور او در جنگ در رکاب علی علیه السلام شهید شده و فرزندان او بی سرپرست مانده اند حضرت علی به محض دیدن این وضعیت و شنیدن این کلمات بی درنگ به کمک این زن شتافتند و بار او را به منزل رساندند و برای او و فرزندانش آذوقه تهیه کردند هنگام بازگشت این زن را مامور آماده کردن خمیر نموده و خود به روشن کردن تنور پرداختند و وقتی شعله های آتش بر افروخته شد صورت مبارک خود را روی آتش گرفته فرمودند: ذق یا علی هذا جزاء من ضیّع الارامل و الیتامی . سوزندگی آتش را بچش تا بی سرپرستان و ایتام را فراموش نکنی وقتی زن مشغول پختن نان شد حضرت با سرگرم کردن بچه های یتیم او ضمن گذاشتن خرما به دهانشان با ایشان بازی می کردند تا قصور کمک جبران شده و رضایت آنان جلب شود. سرانجام با تذکر همسایگان زن و اهل خانه متوجه می شوند کسی که امشب در خانه آنهاست همان مولایی است که از او شکایت می نمودند. پس از تنبه از حضرت عذرخواهی می کنند و بدین سان حضرت به علت قصور خود از ایشان طلب بخشش می نمایند(مناقب ابن شهر آشوب ج2ص115) (بحار ج41ص52)

8- زیباترین ترجیح خدا بر غیر خدا:

انسانها در زندگی گاهی بر سر دو راهی قرار می گیرند که یک راه رضای خدا و راه دیگر، راه غیر خداست که رضایت پروردگار در آن نیست و اسباب سخط پروردگار را فراهم می کند. مَن طَلَبَ رضیِ الله بسحط الناس کفاه الله امورالناس و من طلب رضی الله بسخط الناس و کله الله الی الناس(بحارالنوار ج71ص208) که در زندگی روزمره ما بسیار اتفاق می افتد از جمله مسائل خانوادگی معاشرت با دیگران اداری و غیره. حضرت علی علیه السلام در یکی از اینگونه موقعیتها که برادر نابینای ایشان عقیل ابن ابی طالب از حضرت سهم بیت المال خود را زودتر از دیگران مطالبه کرد. خداوند و رضای او را بر برادر و خشنودی وی ترجیح داد و برای اینکه درس داده باشد آهنی گداخته را بر دست برادر گذاشت تا هم او را متنبه ساخته و هم همه کسانی که غیر خدا را بر خدا ترجیح می دهند بیدار کرده باشد (مناقب ابن شهر آشوب ج2ص108)

9- زیباترین تربیت:

حضرت تربیت های گوناگونی داشتند اول فرزندانی مثل امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام که سید جوانان بهشت و حضرت زینب سلام الله علیها و ام کلثوم سلام الله علیها که الگوی زنان عالم هستند دوم تربیت یارانی مثل کمیل ابن زیاد، مقداد، اباذر، سلمان و ... سوم تربیت مدیریتی مثل مالک اشتر نخعی و ... . این تربیت های خصوصی حضرت بوده که نیاز به توضیح ندارد. تربیت عمومی حضرت هم مخصوص زمان خودش نبوده است و کلمات و سیره آن حضرت معلم همه بشریت است و به اذعان مسلمان و غیر مسلمان کلماتشان همچو گوهر ناب می تواند راهگشای همه عالم باشد.

10- زیباترین صبر و بردباری:

از جمله اصولی که در زندگی معصومین علیهم السلام و بزرگان مشهود است، تقسیم امور به اهم و مهم و تقدیم اهم بر مهم است. از آنجا که بعد از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در امر خلافت و جانشینی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اختلاف به وجود آمد. ونتیجه اختلاف حذف امیرالمومنین علیه السلام و انتخاب شخص دیگر به جانشینی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم شد. حضرت با تمام قدرت الهی که داشت به جهت اینکه حفظ توحید و نبوت را نسبت به حفظ جانشینی خود(که آن هم به امر الهی بود) اهم می دانست زیباترین صبر را در تاریخ به نمایش گذاشت و با وجود همه بی مهری ها که به ساحت مقدس آن حضرت و همسر گرامی آن حضرت به وقوع پیوست در جهت تحکیم توحید و نبوت و در جهت حفظ اصل اسلام تلاش کرد و حتی در این راستا به کمک و یاری و مشاوره خلفای ثلاث نیز پرداخت که به اعتراف خودِ خلیفه دوم لولا علیّ لهلکَ عمر (شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج12ص204) (مناقب خوارزمی ص39) (مغنی ابن قدامه ج9ص62) (ریاض النضره طبری ج2ص195) و یا در جای دیگر گفت اعوذ بالله من معضله لیس لها ابوالحسن پناه می برم به خدا از مشکلی که در آن ابوالحسن به داد من نرسد. (فضائل الصحابه احمد ابن حنبل ج2ص647) (تهذیب ج1ص337) (ینابع الموده ص211) (کنزالعمال ج5ص241) حضرت نفرمود اکنون که من نیستم هیچ چیز نباشد بلکه معتقد بود اگر چه من نیستم باید اصل اسلام بماند لذا به توصیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نهایت صبر و بردباری را انجام داد.

11- زیباترین انتخاب:

انتخاب های انسان در زندگی به منزله اهداف میانی و واسطه ای انسان است که چنانچه با هدف عالی(به کمال رسیدن) مطابقت داشته باشد و هم جهت باشد و مشکل بزرگ در زندگی انسانها بخصوص جوانهای جامعه نیز همین است که هدف عالی در زندگی دارند اما انتخاب های زندگی از قبیل دوست، شغل، رشته، همسر، خوراک، پوشاک و ... سنخیت با آن اهداف ندارد. لذا هر انتخابی مسیرشان عوض می شود. حضرت زیباترین و جامع ترین را در هر مورد دارد. از جمله انتخاب حضرت زهرا سلام الله علیها به عنوان همسر، که نیازی به توضیح ندارد و یا در مورد انتخاب دوست می فرماید: کان لی فیما مضی أخ فی الله و کان یعظمه فی عینی صغر الدنیا فی عبنه (نهج البلاغه ترجمه شهیدی کلمات قصار 289ص414 به هرحال چنانچه بخواهیم می توانیم همه انتخاب های حضرت را تحقیق کنیم و به زیبائی آن برسیم.

12- زیباترین کلمات و سخنان:

آنقدر کلمات آن حضرت مخصوصاً آنچه در نهج البلاغه جمع شده است زیبا و کامل و جامع است که آن را أخ القرآن بالاترین کلمات بعد از قرآن می دانند. روزی بعضی از اصحاب حضرت نشسته بودند و در مورد اهمیت حروف الفبا صحبت می کردند آنها حرف الف را کاربردی ترین حرف مطرح کردند که حضرت وارد شدند و خطبه ای بدون الف را برایشان قرائت فرمودند و در مورد دیگر خطبه ای بدون نقطه و موارد بسیار دیگر خطبه همام(صفات متقین) خطبه جهادیه، خطبه شقیقه

13- زیباترین ارتباط با خدا(نماز و مناجات):

حضرت علی علیه السلام از آن جهت که خدا را با چشم دل دیده و با تمام وجود درک می کرد. وبه عظمت و قدرت او پی برده بود نمازش و مناجاتش به درگاه خدا با دیگران خیلی متفاوت بود. مشهور است که علی علیه السلام را در نخلستانهای مدینه روی زمین افتاده دیدند و به حضرت زهرا سلام الله علیها خبر دادند که علی از دنیا رفته است. حضرت در پاسخ می فرمود : که حضرت از لذت مناجات با خدا مدهوش شده است. این خاندان بجای عشق ورزیدن به غیر خدا تنها به او عشق می ورزیدند و طبیعی است که عاشق و معشوق هرچه ارتباطشان بیشتر شود نیاز به خلوت و صحبت راز و نیاز با یکدیگر بیشتر دارند و از این ارتباط هم لذت می برند و آرامش نیز پیدا می کنند که خداوند می فرماید: أقم الصلوه لذکری سوره طه آیه 14 و در جای دیگر الا بذکرالله تطمئن القلوب سوره رعد آیه48 یا در جای دیگر یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی وادخلی جنتی سوره فجر آیه 27-30 شاید بتوان اینگونه استفاده کرد که ارتباط با خدا از طریق نماز و مناجات زمینه ساز اطمینان و آرامش درونی و زمینه ساز داخل شدن در بندگان خاص خدا و بهشت خاص می باشد.

14- زیباترین رسیدگی به ایتام و مستمندان:

طبق فرمایش رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله که فرمودند: الخلق عیال الله انسان می تواند به سپاس از نعمت های خداوند رسیدگی به ایتام و مستمندان و همه مخلوقات خدا داشته باشد. اما به نحوی که این رسیدگی را برای ادای بدهی خود به خدا انجام دهد، نه برای شهرت پیداکردن و موقعیت کسب کردن لذا حضرت این رسیدگی را در نیمه های شب با چهره غیز قابل شناسایی انجام می دادند و بعد از شهادتشان بر دیگران آشکار شد که پدر یتیمان، سرپرست بینوایان حضرت علی علیه السلام بوده است.

15- زیباترین انفاق:

وَ یُطعَمونَ الطَّعام علی حبهِ مسکیناً و یتیماً وَ اَسِراً انما نطعمکم لِوَجه الله لا نرید منکم جزاءاً ولا شکورا(سوره انسان آیه9)

این آیه به پاس زیباترین انفاقی بود که حضرت به همراه خانواده خود یعنی حضرت زهرا سلام الله علیها و امام حسن و حسین علیهم السلام و فضه انجام دادند و سهم افطار سه روز خود را به مسکین و یتیم و اسیر دادند.

16- زیباترین عفو و گذشت:

مشهور است که حضرت بعد از اینکه ضربت خوردند و ابن ملجم مرادی دستگیر شد ضمن اینکه سهم شیر خود برای ابن ملجم اسیر نیز مقداری ارسال کردند به فرزندان خود فرمود: اگر من از دنیا رفتم می توانید ابن ملجم را آزاد کنید و ببخشید، و می توانید او را قصاص کنید و در صورت دوم تنها یک ضربه به او وارد کنید و اگر چنانچه خود سلامتی را بازیافتم می دانم با او چگونه رفتار کنم.

17- زیباترسن وصیت:

وصایای بزرگان حاوی نکاتی است که حاصل عمر آنان محسوب می شود و وصایای حضرت به فرزندانشان نیز اینگونه می باشد. چند نمونه از آن را به عنوان مثال مطرح می کنیم:

أوصیکما و جمیع ولدی و اهلی و من بلغه...کتابی بتقوی الله و نظم امرکم... الله الله فی الایتام فلا تعبوا افواههم و لا یضیعوا بحضرتکم... الله الله فی القرآن لا یسقکم بالعمل به غیرکم ... الله الله فی الصلوه فانها عمود دینکم

18- زیباترین بندگی ملاقات با خدا :

زیباترین ملاقات با خدا به جهت پایان عمر انسان در این دنیاست و هرچه این ملاقات با ارزش تر باشد نشان از زیبایی بندگی دارد. در روایات متعدد به مزیت های ذیل اشاره شده است که دعا کنید مرگ شما به شهادت باشد که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: أشرف الموت قتل الشهاده. و در جایی دیگر امیرالمومنین علیه السلام فرمود: ارزقنی اشرف القتل فی سبیلک. دعا کنید مرگ شما در حال نماز باشد. دعا کنید مرگ شما در شب قدر باشد. دعا کنید مرگ شما در حال سجده باشد. دعا کنید مرگ شما در مسجد باشد. دعا کنید مرگ شما در وقت سحر باشد. دعا کنید مرگ شما در حال روزه باشد. و این افتخار نصیب مولای متقیان شد که باید بگویم آنچه خوبان همه دارند، تو تنها داری و همه این ارزشها را در شهادت حضرت می بینیم.